Arghakhanchi Bulletin : The Fastest News Publisher from Nepal

इजरायल पुग्यो ‘नमस्कार संस्कार’

   
410   पटक पढिएको

प्राचीनकालमा भारतवर्षमा धेरै प्रचलनमा आएको नयाँ मानिस भेट्दा होस् या सम्मानित व्यक्ति भेट्दा गर्ने ‘नमस्कार’ अब यो क्षेत्रमा मात्रै सीमित रहेन ।

बुधबार इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले पत्रकार सम्मेलनको क्रममा स्पष्टसँग उच्चाहरण गर्दै नमस्कार गर्ने संस्कृतिको विकास गर्न आग्रह गरेसँगै ‘नमस्कार संस्कार’ले इजरायल प्रवेश गरेको हो । ऋग्वेद लगायत वेदहरुमा नमस्कारको पद्धतिको बारेमा उल्लेख भएकोबाट पनि हामीहरु यो संस्कार भारत वर्षको प्राचीन संस्कार हो भनेर दाबी गर्न सक्छौं ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले कोरोनाको थप प्रसार रोक्नको लागि अभिवादन स्वरुप गर्न लागेको हात मिलाउने परम्परालाई रोक्न आग्रह गरेको थियो । पश्चिमा मुलुकहरुमा चर्चित रहेको हातमिलाउने शैलीलाई इजरायली प्रधानमन्त्री नेतान्याहुले बन्द गर्न आग्रह गर्दै यसको साँटो बरु ‘नमस्कार गर्न’को लागि आग्रह गरेका हुन् । दुई हात जोडेर नमस्कार गरेको नेतान्याहुको तस्बिरले बिहीबार विश्वभरी नै चर्चा पाएको छ ।

विभिन्न अन्तराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरुले यसलाई प्राथमिकताका साथ समेटेका छन् । नमस्कार गर्ने शैलीको बारेमा अथर्वेदमा ‘दिव्य देव नमस्ते अस्तु’ (अथर्व वेद २/२/१) भन्ने शब्दावलीबाट उल्लेख गरिएको छ । त्यसैबाट त्यसको लागि दुई हात जोडेर हाउभाउसहित नमस्कार भन्ने चलन बस्यो ।

नमस्कार गर्दाको बैज्ञानिक महत्वपनि भिन्दै छ । यसलाई योग शास्त्रमा पनि महत्वपूर्ण मुद्राको रुपमा व्याख्या गर्ने गरिएको छ । नमस्कारलाई स्वस्ति, नमस्कार, नमस्ते जस्ता नामहरुले चिन्ने गरिन्छ । त्यस्तै, यजुर्वेदमा पनि ‘नमस्ते भगवन्नस्तु’– (यजुर्वेद ३६/२१) भन्ने शब्द उल्लेख गरिएको छ ।

यसले पनि वैदिककालदेखि नै नमस्कार गर्ने पद्धतिको विकास भएको मान्न सकिन्छ । बुधबार सो पत्रकार सम्मेलनको क्रममा नेतान्याहूले कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट बच्नको लागि देशवासीलाई विभिन्न सुझावहरु दिएका थिए । त्यसैमा केही विषयहरुलाई उनले उदाहरण नै देखाएर नमस्कार गर्ने पद्धतिबारे देशबासीलाई सिकाएका थिए ।

त्यही क्रममा उनले हात जोडेर नमस्कार गरेको तस्बिर विशेष गरी अन्तराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरुले महत्वका साथ प्रकाशित गरेका हुन् । सम्बोधनको लागि इजरायलमा त्यस्तो विशेष किसिमको प्राचीन सम्बोधन शैली अहिले प्रचलनमा छैन । एकअर्कासँग भेट हुँदा हात मिलाउने चलनलाई नै त्यहाँ धेरैले प्रयोग गर्दै आएका छन् ।

तर, अहिले एक्कासी नेतान्याहूले कोरोनाका कारण ‘नमस्कार’ गर्नुलाई नै सुरक्षित ठाने । उनले देशबासीलाई त्यस्तै शैलीमा सम्बोधन गर्न आग्रह गरेपछि यसले विश्वभरी नै चर्चा पाएको हो । नेतान्याहूले पत्रकार सम्मेलनको क्रममा भनेका थिए ‘हामी विश्वको मानचित्रमा बीच भागमा छौं ।

हामीकहाँ जोखिमपनि उच्च छ । त्यसैले म सबैसँग बिनम्र अनुरोध गर्छु कि एकअर्कासँग भेट हुँदा हात मिलाउने कामलाई पूर्ण रुपमा बन्द गर्नुहोस् । बरु त्यसको सट्टामा सलाम या नमस्ते गर्नु उपयुक्त हुन्छ ।’ चीनमा कोरोना भाइरसको महामारी सुरु भएसँगै पशुपति क्षेत्र विकास कोषले नेपालमा ‘नमस्कार संस्कार’ अभियान चलाएको थियो

। यस्तो गर्दा नेपालीहरुको प्राचीन अभिवादन शैलीको संरक्षण हुने र कोरोनाबाट बच्न सकिन्छ भन्ने कोषको विश्वास थियो । चीनमा कोरोना भाइरसको महामारी सुरु भएसँगै पशुपति क्षेत्र विकास कोषले नेपालमा ‘नमस्कार संस्कार’ अभियान चलाएको थियो । यस्तो गर्दा नेपालीहरुको प्राचीन अभिवादन शैलीको संरक्षण हुने र कोरोनाबाट बच्न सकिन्छ भन्ने कोषको विश्वास थियो । 

योगमा नमस्कार मुद्राको महत्व

नमस्कार मुद्रालाई योगमा अति महत्वपूर्ण मुद्राको रुपमा लिने गरिन्छ । सूर्य नमस्कार यही मुऽाबाट सुरु हुन्छ । यस आसनमा धेरै आसनहरू गरिन्छन् । अभिवादन एउटा नम्रताको संकेत हो । यसलाई नमस्कार वा नमस्ते पनि भन्ने गरिन्छ । यो मुऽा प्रदर्शन गर्नुका धेरै फाइदाहरु छन् । यो योग वा अन्य कुनै कार्य सुरू गर्नु अघि गरिने मुद्रा हो ।

यसले राम्रो भावनाको विकास गराउन र काममा सफलता प्राप्त गर्नको लागि सहायक सिद्ध हुन्छ भन्ने मान्यता योगशास्त्रमा छ । दुवै हात जोडेर बनाइएको पोजलाई प्रणम मुऽा भनिन्छ । सबैभन्दा पहिले, आँखा बन्द गर्नु र दुबै ओठहरू जोड्नु, दुबै हत्केलालाई एक आपसमा जोड्नु र छातीको बीचमा दुबै हात लैजानु नै वास्तविक नमस्कारको शैली हो ।

यसरी दुबै हत्केलाहरूसँगै थिच्दा, कुहिनोलाई दायाँ–बायाँ सीधा बनाउनु पर्छ । जब यी दुई हात जोडिएका हुन्छन् । त्यसको असर बिस्तारै मस्तिष्कसम्म पुग्छ । यसले एकाग्रता समेत कायम राख्छ।

तपाईं हामीसंग फेसबुकट्वीटर मार्फत् पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

तपाईको प्रतिक्रिया